Analize sezona po tipovima vremena


Izvješća u pdf formatu

Analiza zime 2017.-2018. godine po tipovima vremena
Analiza proljeća 2018. godine po tipovima vremena
Analiza ljeta 2018. godine po tipovima vremena
Analiza jeseni 2018. godine po tipovima vremena

Općenito o tipovima vremena i vremenskim režimima

Da bi se detaljnije analizirala vremenska slika rađena je analiza prizemnih sinoptičkih situacija na osnovi 29 vremenskih tipova koje je odredio dr.sc. Dražen Poje 1965. godine.

Tipovi vremena su se određivali iz analize prizemnog tlaka zraka u 00 UTC Njemačke meteorološke službe.

Nadalje, vremenski tipovi su s obzirom na utjecaj na vrijeme i učestalost pojavljivanja svrstani u grupe tipova vremena, odnosno vremenske režime (Tablica 1.).

Određeno je pet vremenskih režima: radijacijski, oborinski, advekcija iz jugoistočne Europe, advekcija iz sjeverozapadne Europe te vjetrovni, a preostali vremenski tipovi prema Poje (1965.), znatno su manje učestali, te su stoga svrstani u kategoriju "ostali".


Tablica 1. Grupirani tipovi vremena - vremenski režimi

GRUPA TIP VREMENA
radijacijski režim V1, V2, V4, g, mv, Ba, Bc
oborinski režim N1, N2, Dol1, Dol2, WS, SWS, SS
advekcija iz SE Europe V3, SES
advekcija iz NW Europe NWS, Dol3
vjetrovni režim N4, NS, NES, ES
ostali N3, Nc, zodol1, zodol2, zodol3, Vc, Dol

Karakteristike analiziranih vremenskih režima

Radijacijski režim karakterizira slabo strujanje promjenljiva smjera, te utjecaji lokalnih čimbenika (podloge, reljefa). Pojavljuje se na prednjoj (V1), donjoj (V2) i gornjoj (V4) strani anticiklone, u području grebena visokog tlaka zraka (g), u polju srednje izjednačenog tlaka zraka (Ba, Bc), te između dva ciklonalna polja - most visokog tlaka zraka (mv).

Iako greben visokog tlaka spada u radijacijski tip vremena, nema uvijek obilježja radijacijskog režima, pa se u nekim analizama promatra zasebno (Lončar i Vučetić, 2003.)

Oborinski režim karakterizira advekcija toplog i vlažnog zraka (pretežno uz ciklonalnu zakrivljenost izobara) uz procese dizanja zraka i stvaranje naoblake i oborine. Vremenski tipovi koji su povezani s takvim vremenom su prednja (N1) i donja (N2) strana ciklone, prednja strana doline (Dol1), os doline (Dol2) te zapadno (WS), jugozapadno (SWS) i južno stanje (SS).

Advekciju iz jugoistočne Europe karakterizira hladna advekcija u zimskom dijelu godine u uvjetima slabog strujanja pogodnog za održavanje stabilnih inverznih prilika duljeg trajanja. Pojavljuje se na stražnjoj strani anticiklone (V3), te uz jugoistočno stanje (SES).

Advekcija iz sjeverozapadne Europe je karakteristična po pritjecanju hladnog zraka, uglavnom u toplom dijelu godine, što pogoduje stvaranju konvektivne naoblake uz mjestimične pljuskove. Često je povezana s prolaskom frontalnog sustava. Takve vremenske prilike javljaju se u sjeverozapadnom stanju (NWS) i na stražnjoj strani doline (Dol3).

Vjetrovni režim povezan je s advekcijom hladnog zraka koja se odvija s velikim brzinama, pa je horizontalna i vertikalna razmjena zraka vrlo velika. Takve vremenske prilike pojavljuju se u sjevernom (NS), sjeveroistočnom (NES) i istočnom stanju (ES), te na gornjoj strani ciklone (N4).

29 vremenskih tipova po dr. sc. Draženu Poje


Kratica TIP VREMENA Osnovne karakteristike
N1 prednji (istočni) sektor ciklone Središte ciklone zapadnije od naše zemlje. Tu spadaju i kratko- trajne sekundarne ciklone iz zapadnog Sredozemlja.
N2 donji (južni) sektor ciklone Središte prostrane i do velikih visina razvijene ciklone nalazi se iznad sjeverne ili srednje Europe. Dolazi do prijenosa hladnog zraka do srednjeg i istočnog Sredozemlja.
N3 stražnji (zapadni) sektor ciklone Središte ciklone istočno od naše zemlje. Javlja se rijeđe od ostalih ciklonalnih tipova, uglavnom u toplijem dijelu godine.
N4 gornji (sjeverni) sektor ciklone Ciklona u srednjem Sredozemlju zbog blokirajućeg utjecaja anti- ciklone koja prevladava nad većim dijelom Europe.
Nc središte ciklone Središte se nalazi iznad naše zemlje i uključeno je u razvoj i kretanje ciklone. Zbog toga je kratkog trajanja i učestalost tog tipa vremena je vjerojatno podcijenjena.
Dol1 prednja strana doline Povezane s dobro razvijenim ciklonama čija se središta nalaze daleko na sjeveru Europe, uklještene su u svom južnom dijelu obično između azorske i istočnoeuropske anticiklone.
Dol2 os doline
Dol3 stražnja strana doline
Dol dolina niskog tlaka Specifična termička dolina za područje jadranskog bazena. (zbog prisutnosti mora i pružanja planinskih lanaca)
zodol1 prednja strana zonalne doline Dolina niskog tlaka sa zonalno položenom osi. Te su doline slabije izražene i manje učestale nego tipovi vremena Dol1, Dol2 ili Dol3.
zodol2 os zonalne doline
zodol3 stražnja strana zonalne doline
V1 prednji (istočni) sektor anticiklone Prostrana anticiklona sa središtem zapadno ili sjeverozapadno od naše zemlje. Stabilan sustav.
V2 donji (južni) sektor anticiklone Središte prostrane anticiklone sjeverno od Hrvatske.
V3 stražnji (zapadni) sektor anticiklone Središte istočno ili sjeveroistočno od naše zemlje. Anticiklona slabi i pokazuje tendenciju prelaska u neki drugi tip vremena.
V4 gornji (sjeverni) sektor anticiklone Središte anticiklone u Sredozemlju uz njeno daljnje slabljenje.
Vc središte anticiklone Vrlo rijetki tip jer naše područje nije pogodno za stvaranje niti održavanje središta anticiklone.
mv most visokog tlaka Razdvaja dva ciklonalna sustava smještena jedan drugom nasuprot, a istovremeno povezuje azorsku i istočnoeuropsku anticiklonu.
g greben visokog tlaka Područje povišenog tlaka u odnosu na susjedna područja, a nastaje pri transformaciji baričkih sustava.
NS sjeverno stanje Slučajevi gotovo pravocrtnih izobara prijelazna su stanja uvjetovana određenim položajem većih baričkih sustava iznad Europe.
NES sjeveroistočno
ES stanje istočno
SES stanje
SS jugoistočno
SWS stanje južno
WS stanje jugozapadno
NWS stanje zapadno stanje
Ba bezgradijentno anticiklonalno polje Tipovi kod kojih je intenzitet opće cirkulacije atmosfere smanjen, gradijent tlaka je vrlo malen. Perzistentni tipovi vremena. U Ba karakter vremena anticiklonalni, u Bc ciklonalni.
Bc bezgradijentno ciklonalno polje

Napomena: Za potrebe teksta uredili autori prema Poje (1965.)